Có một cô bé từng không thể nói…

Hưởng ứng Ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ

Cô bé ấy lớn lên trong những ánh nhìn lo lắng.

4 tuổi vẫn chưa nói được một câu trọn vẹn.

Âm thanh khiến cô hoảng sợ.

Những thay đổi nhỏ trong môi trường cũng đủ làm cô mất kiểm soát.

Người ta từng nghĩ rằng cô sẽ không thể học như những đứa trẻ khác.

Không thể hòa nhập.

Không thể sống một cuộc đời “bình thường”.

Nhưng mẹ của cô đã không từ bỏ.

Bà chọn cách kiên nhẫn dạy con từng chút một.

Không ép con phải giống người khác,

mà giúp con hiểu thế giới theo cách của riêng mình.

Cô bé ấy sau này trở thành Temple Grandin – một nhà khoa học nổi tiếng, người đã thay đổi cách cả thế giới nhìn nhận về động vật … và cả về tự kỷ.

Temple Grandin sinh năm 1947 tại Mỹ. Khi còn nhỏ, bà được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder) – thời điểm mà y học và xã hội còn rất ít hiểu biết về tình trạng này.

Bà không nói được cho đến gần 4 tuổi, thường xuyên hoảng loạn khi tiếp xúc với âm thanh hoặc môi trường lạ. Thậm chí, có thời điểm người ta từng nghĩ bà sẽ không thể học hành bình thường hay sống độc lập.

Nhưng mẹ của bà đã chọn một con đường khác:

không từ bỏ, không giấu con, mà kiên trì giáo dục và tạo điều kiện để bà hòa nhập.

Temple Grandin từng mô tả cách suy nghĩ của mình rất đặc biệt:

Bà không nghĩ bằng ngôn từ như phần lớn mọi người, mà nghĩ bằng hình ảnh chi tiết như một bộ phim trong đầu.

Chính điều này – thứ từng khiến bà bị coi là “khác thường” – lại trở thành lợi thế lớn.

Khi trưởng thành, bà theo học ngành khoa học động vật và bắt đầu làm việc với gia súc. Bà nhận ra rằng:

• Động vật rất nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, chuyển động
• Những chi tiết nhỏ mà người bình thường bỏ qua lại khiến chúng hoảng loạn

Vì bà cảm nhận thế giới giống như cách động vật cảm nhận, bà đã thiết kế lại hệ thống chuồng trại, lối dẫn và quy trình xử lý vật nuôi.

Kết quả, những thiết kế của bà giúp giảm stress cho động vật, đồng thời cải thiện hiệu quả trong ngành chăn nuôi trên toàn thế giới.

Ngày nay, ước tính hơn một nửa hệ thống xử lý gia súc tại Mỹ áp dụng thiết kế từ Temple Grandin.

Temple Grandin không dừng lại ở khoa học.

Bà trở thành một trong những người đầu tiên công khai chia sẻ về trải nghiệm sống với tự kỷ, viết sách, diễn thuyết và giúp xã hội hiểu rằng:

• Người tự kỷ không thiếu khả năng
• Họ chỉ khác cách cảm nhận và xử lý thế giới

Bà từng nói một câu rất nổi tiếng:

“The world needs all kinds of minds.”

(Thế giới cần mọi kiểu tư duy khác nhau.)

Ngày Thế giới Nhận thức về Tự kỷ được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua theo Nghị quyết A/RES/62/139 vào cuối năm 2007, và bắt đầu được kỷ niệm từ năm 2008. Mục đích ban đầu là kêu gọi các quốc gia nâng cao nhận thức của xã hội về tự kỷ và cải thiện chất lượng sống cho người tự kỷ để họ có thể sống trọn vẹn, có ý nghĩa như một phần của cộng đồng

Nói cách khác, ý nghĩa sâu hơn của ngày 2/4 là: người tự kỷ không cần bị nhìn như “khác thường để thương hại”, mà cần được tôn trọng như những con người có giá trị, có tiếng nói và có khả năng đóng góp cho xã hội. Tức là chúng ta cần nhìn nhận sự đa dạng thần kinh như một phần tự nhiên của con người, thay vì chỉ xem đó là vấn đề cần “sửa chữa”.