Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ sinh non là tình trạng trẻ chào đời trước khi thai kỳ đạt đủ 37 tuần tuổi, và đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh trên toàn thế giới.

Theo thống kê của WHO, mỗi năm, có khoảng 15 triệu trẻ sinh non, và trong số đó, khoảng 1 triệu trẻ tử vong do các biến chứng liên quan đến sinh non. Tại Việt Nam, số ca tử vong trẻ sơ sinh chiếm 60% trong tổng số ca tử vong ở trẻ em dưới 1 tuổi.

Trẻ sinh non không chỉ đối mặt với những thách thức tức thời về sức khỏe mà còn phải chịu ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể chất và tinh thần.

Sinh non có thể được gây ra bởi nhiều yếu tố khác nhau, tạo nên một bức tranh phức tạp về sức khỏe bà mẹ và thai nhi. Một trong những nguyên nhân chính là tiền sử sinh non, khi phụ nữ đã từng sinh non sẽ có nguy cơ cao tái phát trong các lần mang thai tiếp theo. Các bệnh lý thai kỳ, như tiền sản giật, tiểu đường thai kỳ, nhiễm trùng tử cung hoặc các bệnh mãn tính như cao huyết áp, cũng có thể dẫn đến tình trạng sinh non.

Bên cạnh đó, lối sống không lành mạnh của người mẹ, bao gồm việc hút thuốc, sử dụng chất kích thích, và căng thẳng kéo dài, cũng làm gia tăng nguy cơ sinh non. Tuổi tác của mẹ cũng đóng vai trò quan trọng; phụ nữ mang thai dưới 18 tuổi hoặc trên 35 tuổi, cùng với khoảng cách giữa các lần sinh quá gần (dưới 18 tháng), đều có nguy cơ cao hơn. Những yếu tố này kết hợp với nhau có thể tạo ra môi trường bất lợi cho thai nhi, dẫn đến nguy cơ sinh non gia tăng.

Hậu quả của sinh non
Trẻ sinh non phải đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng và hậu quả lâu dài. Trước hết, hệ hô hấp của trẻ chưa phát triển đầy đủ, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý như hội chứng suy hô hấp cấp và viêm phổi, điều này có thể đe dọa tính mạng. Thêm vào đó, sự phát triển của não bộ cũng bị ảnh hưởng, gây khó khăn trong việc học tập và tư duy khi trẻ lớn lên. Các vấn đề về tim mạch và thần kinh cũng thường gặp ở trẻ sinh non, khiến trẻ dễ mắc các bệnh lý nghiêm trọng, thậm chí là bại não. Hơn nữa, hệ miễn dịch yếu kém khiến trẻ dễ mắc bệnh truyền nhiễm, làm tăng nguy cơ tử vong và các biến chứng nghiêm trọng.

Các biện pháp giảm thiểu nguy cơ và hỗ trợ trẻ sinh non
Theo Bộ Y tế, để giảm nguy cơ sinh non và bảo vệ sức khoẻ trẻ sơ sinh, cần triển khai đồng bộ các hoạt động sau:

Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trước khi mang thai bao gồm sàng lọc, tư vấn các vấn đề liên quan đến mang thai và sinh đẻ nhằm giảm thiểu rủi ro và đảm bảo phụ nữ khi mang thai có sức khỏe tốt nhất.
Các phụ nữ được phát hiện có nguy cơ sinh non cần được tiếp cận chăm sóc và điều trị ở các cơ sở chuyên khoa giúp họ có thể phòng sinh non hiệu quả.
Cần sinh con theo kế hoạch, đảm bảo theo khuyến cáo (không sinh con ở tuổi vị thành niên, khoảng cách giữa 2 lần sinh không quá dày).
Chăm sóc thai nghén: tuân thủ hướng dẫn khám thai và đặc biệt lưu ý một số nội dung: dinh dưỡng, tránh các chất kích thích; giảm stress,…
Chăm sóc trẻ sinh non/nhẹ cân bằng phương pháp Kangagoo.
Chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, da kề da, cho trẻ bú mẹ ngay từ những giờ đầu sau sinh và nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu.
Theo dõi sức khỏe của trẻ, giữ ấm cho trẻ tránh hạ thân nhiệt, khám và chăm sóc trẻ đẻ non/nhẹ cân theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
Đối với trẻ quá non tháng và nhẹ cân cần phải được chăm sóc, theo dõi, điều trị ổn định tại các cơ sở y tế.

Sinh non là một thách thức lớn nhưng có thể được kiểm soát tốt hơn nếu cộng đồng cùng chung tay nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp dự phòng hiệu quả.

Việc chăm sóc trẻ sinh non không chỉ là trách nhiệm của các bậc phụ huynh mà còn cần sự hỗ trợ từ cộng đồng, các tổ chức Y tế và Chính phủ. Vì lẽ đó, ngày Thế giới vì trẻ sinh non được tổ chức vào ngày 17 tháng 11 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức về những thách thức của việc sinh non trên toàn cầu và huy động sự quan tâm của toàn thể cộng đồng.

Với chủ đề: “Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp và hành động vì tương lai của các em“, ngày Thế giới vì trẻ sinh non năm 2024 kêu gọi tất cả chúng ta cùng nhau hành động để tạo ra một môi trường an toàn cho các trẻ sinh non, để mỗi trẻ sinh non đều có cơ hội phát triển khỏe mạnh và hạnh phúc