Hai chân lạnh tím, tê yếu kéo dài, mất khả năng đi lại, ngón chân bắt đầu hoại tử… Đó là tình trạng nguy kịch của một bệnh nhân nam 66 tuổi khi được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh. Trước nguy cơ hoại tử lan rộng dẫn đến cắt cụt chi, ê-kíp bác sĩ đã nhanh chóng chẩn đoán, can thiệp tái thông mạch máu bằng hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA, giúp dòng máu lưu thông trở lại hai chân và bảo tồn chi cho người bệnh.
Nhập viện trong tình trạng thiếu máu chi nghiêm trọng
Bệnh nhân nam, sinh năm 1969, nhập viện cấp cứu trong tình trạng hai chân tê yếu kéo dài và gần như mất hoàn toàn khả năng đi lại. Theo ghi nhận bệnh sử, tình trạng tê yếu hai chân đã xuất hiện khoảng 1 tháng trước đó, diễn tiến ngày càng nặng, đặc biệt ở chân phải.
Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận hai chân bệnh nhân lạnh, tím tái từ vùng đầu gối xuống bàn chân. Ngón cái bàn chân phải đã xuất hiện dấu hiệu hoại tử khô. Mạch mu chân và mạch khoeo hai bên bắt rất yếu, cho thấy tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng chi đã ở mức nghiêm trọng.
Đây không phải là một trường hợp hẹp tắc mạch máu đơn thuần. Bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền phức tạp, bao gồm đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận mạn giai đoạn 4 và nhập viện trong đợt cấp suy thận. Trước đó 3 tháng, bệnh nhân từng bị nhồi máu não cấp do hẹp động mạch cảnh hai bên và đã được cấp cứu đặt stent động mạch cảnh thành công tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh.
Những yếu tố này cho thấy người bệnh đang mang tình trạng xơ vữa động mạch hệ thống nặng, không chỉ ảnh hưởng đến mạch máu não mà còn tiến triển nghiêm trọng tại hệ thống mạch máu ngoại biên.
Ngón chân phải bị hoại tử khô
Rà soát toàn diện để xác định “nút thắt” mạch máu
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ đã chỉ định chụp cắt lớp vi tính mạch máu toàn thân nhằm đánh giá toàn diện hệ thống mạch máu và xác định chính xác vị trí tắc nghẽn.
Kết quả hình ảnh cho thấy tình trạng hẹp tắc mạch máu rất nghiêm trọng. Huyết khối lấp kín toàn bộ động mạch chậu và động mạch đùi bên phải. Ở bên trái, động mạch đùi cũng bị hẹp nặng. May mắn, đoạn động mạch chủ chưa ghi nhận tổn thương xơ vữa nghiêm trọng.
Bệnh nhân được chẩn đoán hẹp tắc động mạch chậu – đùi hai bên, xơ vữa vôi hóa hệ thống mạch máu ngoại biên trên nền bệnh thận mạn giai đoạn 4.
Với tình trạng này, nếu không được tái thông dòng máu kịp thời, phần chi bị thiếu máu có thể tiếp tục hoại tử lan rộng. Khi đó, nguy cơ phải cắt cụt chi là rất cao, kéo theo tàn phế vĩnh viễn và ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống của người bệnh.
Can thiệp DSA tái thông dòng máu hai chi dưới
Trước nguy cơ mất chi, ê-kíp can thiệp do TS.BS Phạm Minh Ánh – Đơn vị Can thiệp Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh làm trưởng kíp đã quyết định thực hiện thủ thuật chụp, nong bóng và đặt stent động mạch hai chi dưới dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA.
Đây là kỹ thuật can thiệp mạch máu hiện đại, cho phép bác sĩ quan sát rõ hệ thống mạch máu bị hẹp tắc, đưa dụng cụ can thiệp đến đúng vị trí tổn thương, nong mở lòng mạch và đặt stent nhằm khôi phục dòng máu nuôi chi.
Động mạch chậu đùi xơ vữa gây hẹp tắc
Ở chân phải, ê-kíp tiến hành nong động mạch đùi nông bằng bóng, ghi nhận độ nở tốt. Sau đó, bác sĩ tiếp tục nong động mạch chậu chung và chậu ngoài phải. Do đoạn nối giữa động mạch chậu chung và chậu ngoài vẫn còn hẹp nặng sau nong, ê-kíp quyết định đặt stent qua vị trí này. Kết quả chụp kiểm tra cho thấy lòng mạch thông thoáng, dòng máu lưu thông tốt, không còn tình trạng hẹp đáng kể.
Ở chân trái, hệ thống mạch máu ghi nhận hẹp nặng tại gốc động mạch chậu chung, đoạn cuối động mạch chậu ngoài và hẹp rải rác dọc theo động mạch đùi nông. Ê-kíp tiếp tục nong bóng động mạch đùi nông, sau đó đặt stent từ động mạch chậu chung vào động mạch chậu ngoài, đồng thời đặt thêm một stent tại gốc động mạch chậu chung trái.
Sau can thiệp, hình ảnh DSA ghi nhận dòng máu từ động mạch chủ đã lưu thông đều qua các stent, cung cấp lượng máu tốt xuống hệ thống mạch máu hai chi dưới. Thủ thuật diễn ra thuận lợi và an toàn.
Hình ảnh mạch máu lưu thông tốt sau khi đặt stent
Hai chân ấm hồng trở lại, bệnh nhân phục hồi tốt sau can thiệp
Lê Hoàng Phúc – Khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh, người trực tiếp theo dõi ca bệnh, cho biết:
“Sau khi can thiệp, hai chân bệnh nhân đã ấm hồng trở lại, bắt rõ mạch mu chân. Tình trạng hoại tử khô ở ngón chân phải là hệ quả của việc thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ kéo dài. Nhờ tái thông dòng máu kịp thời, tiến triển hoại tử đã được chặn đứng.”
Sau thủ thuật, bệnh nhân được theo dõi sát tại Phòng Hồi sức tích cực (ICU) trong 24 giờ đầu, sau đó chuyển lên Đơn vị Chăm sóc Tích cực (HDU). Các triệu chứng đau nhức, tê bì hai chân cải thiện rõ rệt và sau đó biến mất. Chức năng vận động được phục hồi, bệnh nhân có thể đi lại và được xuất viện sau vài ngày điều trị.
Từ một trường hợp đứng trước nguy cơ cắt cụt chi, việc chẩn đoán chính xác và can thiệp tái thông mạch máu kịp thời đã giúp người bệnh giữ được đôi chân, tránh tàn phế và cải thiện đáng kể chất lượng sống.
Xơ vữa động mạch hệ thống: Không chỉ gây đột quỵ, mà còn có thể làm mất chi
Theo BS. Lê Hoàng Phúc, đây là một trường hợp xơ vữa động mạch hệ thống rất nặng. Trước đó, bệnh nhân từng bị xơ vữa gây hẹp tắc mạch máu não dẫn đến nhồi máu não cấp. Lần này, bệnh tiếp tục tiến triển tại hệ thống mạch máu ngoại biên, gây hẹp tắc động mạch chậu – đùi hai bên và thiếu máu nghiêm trọng ở chi dưới.
BS. Lê Hoàng Phúc thăm khám cho bệnh nhân
Nguyên nhân cốt lõi liên quan đến việc người bệnh mắc cùng lúc nhiều bệnh lý nguy cơ cao như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh thận mạn. Kèm theo đó là thói quen hút thuốc lá lâu năm, đây đều là những yếu tố thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch diễn tiến âm thầm nhưng nguy hiểm.
Hẹp tắc mạch máu ngoại biên thường khởi phát với các dấu hiệu dễ bị bỏ qua như tê chân, đau cách hồi khi đi lại, lạnh chân, chuột rút, vết thương lâu lành hoặc thay đổi màu sắc da vùng bàn chân. Khi bệnh tiến triển nặng, chi có thể đau cả khi nghỉ ngơi, tím tái, loét, hoại tử và đứng trước nguy cơ phải cắt cụt.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Qua ca bệnh này, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh khuyến cáo người có bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh thận mạn hoặc từng có tiền sử đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đặt stent mạch máu… cần tuân thủ điều trị nghiêm ngặt và tái khám định kỳ.
Người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở chi dưới như tê bì kéo dài, đau nhức khi đi lại, chân lạnh, tím tái, vết loét lâu lành hoặc đau tăng dần. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện kịp thời tình trạng hẹp tắc mạch máu, từ đó có hướng điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ hoại tử và cắt cụt chi.
Can thiệp mạch máu bằng DSA là một trong những phương pháp hiện đại, ít xâm lấn, giúp tái thông dòng máu trong nhiều trường hợp hẹp tắc động mạch. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh. Càng trì hoãn, nguy cơ tổn thương mô, hoại tử và mất chi càng cao.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ hẹp tắc mạch máu hoặc cần được tư vấn chuyên sâu, người bệnh có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
