Xương yếu, dần dần đến mức không thể đi lại được, biến dạng xương, xương cong đau nhức nhiều, tưởng rằng ung thư, nhưng thực ra chất lượng xương đang bị bào mòn mỗi ngày bởi loại thuốc quen thuộc được sử dụng hằng ngày trong điều trị viêm gan siêu vi B.

Bệnh nhân L.M.Thu (54 tuổi) đến Bệnh viện đa khoa Vạn Hạnh thăm khám trong tình trạng xương yếu, gãy nhiều xương, bị mất xương và giảm mật độ xương, không thể đi đứng hay tự chủ, sinh hoạt tại giường, ngoài ra người bệnh còn bị đi ngoài nhiều lần liên tục trong ngày. 

Theo người nhà của Bà Thu: “Mẹ tôi đã đi thăm khám tại nhiều bệnh viện lớn nhưng không khỏi, gần đây nhất tại bệnh viện tuyến tỉnh mà mẹ đã đăng ký bảo hiểm, mẹ được chẩn đoán là ung thư xương. Không bỏ cuộc, nhờ người quen giới thiệu, tôi biết đến chuyên Khoa cơ xương khớp bệnh viện Vạn Hạnh và được thăm khám với bác sĩ Hà”.  

Qua thăm khám lâm sàng, các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải và các chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được xác định nguyên nhân là do bị nhuyễn xương và loãng xương nặng do tác dụng không mong muốn của một thuốc (tenofovir) điều trị trong thời gian dài, cụ thể ở bệnh nhân này là 6 năm, gây ra mất các khoáng chất cần thiết cho chuyển hóa xương như canxi, phospho… Hàm lượng photo trong máu cực kỳ thấp chỉ còn 0.31 mg/dL (nồng độ ở người trưởng thành bình thường là 1.2 – 1.7 mg/dL) đây là nguyên nhân khiến người bệnh bị nhuyễn xương và loãng xương nặng.

Biến dạng xương ức do nhuyễn xương, loãng xương nặng

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Thiên Hà, một số thuốc kháng virus điều trị kéo dài nhiều năm, có tác động vào ống lượn gần của thận, đây là cơ quan có vai trò xả thải các loại thuốc và tái hấp thu các chất cần thiết, lâu dần, ống lượn gần bị tổn thương ảnh hưởng đến quá trình hấp thu đường, canxi, phospho và các khoáng chất, là các nguyên liệu cần thiết cho quá trình tạo xương. Vì các chất khoáng bị mất quá nhiều nên quá trình phosphoryl hóa trong xương của tế bào xương mới bị ảnh hưởng nặng nề, tế bào xương mới được tạo thành không được phosphoryl hóa  sẽ không thể tạo thành tế bào xương trưởng thành cứng chắc dược. hậu quả là gây nhuyễn xương và tình trạng mất xương kéo dài dẫn đến thưa xương rồi loãng xương. 

Sau khi được chẩn đoán bệnh, và đưa ra phác đồ điều trị thích hợp với tình trạng bệnh lý của thực tại, bệnh nhân được áp dụng chiến lược điều trị mời bằng các loại thuốc để củng cố xương và tối ưu hóa canxi, vitamin D và các khoáng chất như vitamin K, phospho đồng thời thay đổi thuốc điều trị kháng virus giúp làm giảm tác động không mong muốn của thuốc trên chuyển hóa xương. Sau 3 tháng điều trị, hiện tại người bệnh đã bớt đau rất nhiều, có thể bắt đầu tự chủ trong sinh hoạt cá nhân. bắt đầu đi lại được. Các vấn đề kèm theo như tình trạng đi ngoài cũng được phối hợp điều trị với chuyên khoa tiêu hóa đã được cải thiện (từ mỗi giờ một lần nay chỉ còn 4 lần 1 ngày)

Tương tự, bà M.L.H đến thăm khám với tình trạng gầy sút kéo dài, thể trạng da bọc xương, trọng lượng cơ thể lúc nhập viện 20kg (mất trên 30kg so với lúc bắt đầu đau nặng lên), gãy cổ xương đùi, gãy xương sườn, biến dạng xương ức, chạm vào người cũng cảm thấy rất đau. Trong quá trình thăm khám các bác sĩ còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc thăm khám do bệnh nhân không chịu cung cấp các thông tin cho bác sĩ. 

Dựa theo tình trạng bệnh và tích cực thăm hỏi của bác sĩ, bệnh nhân cho biết cũng đã sử dụng loại thuốc kháng virus (tenofovir) trong một thời gian rất dài (trên 6 năm). Sau thời gian gian điều trị bệnh nhân đã cải thiện tình trạng rất nhiều, có thể đi lại thoát khỏi nguy cơ nằm liệt giường. Bệnh nhân đã thoát khỏi tình trạng bệnh nặng đe dọa tính mạng.

Theo Bác sĩ Thiên Hà, Các thuốc kháng virus nói chung thường được sử dụng trong điều trị viêm gan siêu vi B, và một số bệnh lý khác khi sử dụng lâu dài mà không được thăm khám định kỳ để theo dõi sát tác dụng không mong muốn của thuốc, do bệnh nhân luôn nghĩ rằng mình không thể buông được thuốc mà không hề biết là sử dụng quá lâu không kiểm soát tốt có thể không phát hiện được những tác dụng không mong muốn của thuốc gây ảnh hưởng tới sức khỏe lâu dài của người bệnh. Trong quá trình điều trị và thăm khám định kỳ không chỉ giúp phát hiện những tác dụng không mong muốn ảnh hưởng tới cơ thể người bệnh mà còn biết được giai đoạn nào mình cần có sự thay đổi trong chiến lược điều trị như là cần thay đổi qua một loại thuốc mới để làm giảm tác dụng không mong muốn của thuốc đã sử dụng nhiều năm để đạt hiệu quả cao hơn trong quá trình theo dõi tiến triển của bệnh.

Theo các nghiên cứu trên thế giới đã báo cáo tác dụng phụ của một vài loại thuốc kháng virus trong đó có Tenofovir, Tenofovir được chỉ định là không được sử dụng liên tục trong thời gian dài mà không có hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên tại Việt Nam vấn đề này vẫn chưa được quan tâm, dẫn đến dễ bị chẩn đoán nhầm thành các bệnh khác, người bệnh đi nhiều nơi điều trị nhưng không khỏi. Tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh có rất nhiều ca bệnh tương tự và nhất là bệnh nhân HIV sử dụng phối hợp loại thuốc này, khi độ lọc cầu thận giảm bắt đầu tình trạng mất xương nhiều, phát hiện sớm các bác sĩ sẽ thay đổi chiến lược điều trị phù hợp với tình hình thực tế của bệnh nhân, giúp làm giảm tác dụng không mong muốn của thuốc và đảm bảo duy trì chất lượng điều trị. giữ gìn sức khỏe lâu dài và sức lao động cho người bệnh.

Bác sĩ Thiên Hà khuyến cáo: “loãng xương, và mất xương do tác dụng phụ của thuốc nếu không phát hiện kịp thời có thể dẫn đến hậu quả biến dạng xương, gãy nhiều xương, không chỉ gây đau đớn mà còn gây tàn phế, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và kinh tế của bệnh nhân, gia đình và xã hội. Vì vậy, bệnh nhân nên đi tái khám định kỳ khi sử dụng lâu dài các thuốc kháng virus để sớm phát hiện những ảnh hưởng của thuốc trên chuyển hóa ngay từ khi chưa có triệu chứng đau nhức, biến dạng hay gãy xương. Chỉ bằng những xét nghiệm cơ bản trong thăm khám định kỳ cũng có thể sớm phát hiện sự thiếu hụt phospho trong máu hay giảm mật độ khoáng xương, thiếu vitamin D, để có thể giúp người bệnh theo dõi và phòng ngừa tác dụng không mong muốn của thuốc”.

______________________________________________________

? Bệnh viện đa khoa Vạn Hạnh với tiêu chí “Người bệnh trên hết”
⏱⏱ Trên 2️⃣0️⃣ năm kinh nghiệm chữa trị đồng hành cùng bạn bảo vệ sức khỏe:
? Hotline 0️⃣2️⃣8️⃣.3️⃣8️⃣6️⃣3️⃣.2️⃣5️⃣5️⃣3️⃣
? Website benhvienvanhanh.vn
? Địa chỉ: 781/B1-B3-B5 Lê Hồng Phong, Phường 12, Quận 10, Hồ Chí Minh