CẢNH BÁO Y KHOA: Lạm dụng thuốc dạ dày – Lợi ích tạm thời, hệ luỵ khôn lường

Thói quen tự ý mua thuốc dạ dày theo kinh nghiệm hoặc dùng lại đơn cũ tưởng chừng tiện lợi, nhưng thực chất đang làm chậm trễ “thời điểm vàng” phát hiện các bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng. Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh cảnh báo những hệ lụy y khoa khôn lường từ việc lạm dụng nhóm thuốc này. 

1. Làm “lu mờ” triệu chứng, bỏ sót các tổn thương nguy hiểm

Các loại thuốc dạ dày tự mua ngoài nhà thuốc, đặc biệt là nhóm thuốc giảm tiết acid hoặc trung hòa dịch vị (như các loại gel sữa dạ dày, thuốc kháng acid dạng gói hay viên sủi…), có khả năng cắt cơn đau dạ dày và cải thiện triệu chứng lâm sàng vô cùng nhanh chóng. Tuy nhiên, hiệu quả này đa phần chỉ mang tính chất tạm thời.

Trong khi người bệnh cảm thấy cơn đau thuyên giảm, các tổn thương thực thể bên trong niêm mạc (nếu có) vẫn đang âm thầm tiến triển xấu đi. Thực tế lâm sàng tại bệnh viện ghi nhận rất nhiều trường hợp bệnh nhân nhập viện khi tình trạng đã trở nặng. Thói quen tự ý dùng thuốc kéo dài đã che lấp đi các dấu hiệu cảnh báo sớm, dẫn đến việc bỏ sót những bệnh lý nguy hiểm như: 

• Viêm loét dạ dày – tá tràng cấp 
• Xuất huyết tiêu hóa 
• Thậm chí là ung thư dạ dày

2. Gây hội chứng tăng tiết acid dội ngược (Acid Rebound) và lệ thuộc thuốc

Một vấn đề y khoa đáng lo ngại khác khi lạm dụng thuốc dạ dày là tình trạng lệ thuộc thuốc gián tiếp, bắt nguồn từ hội chứng tăng tiết acid dội ngược.

Khi bệnh nhân sử dụng dài ngày các thuốc ức chế bơm proton (PPI) như Omeprazole hay Esomeprazole và ngừng thuốc đột ngột, dạ dày có cơ chế phản ứng lại bằng cách tiết ra lượng acid nhiều hơn cả mức ban đầu. 

Hiện tượng này khiến các cơn đau dạ dày và chứng ợ nóng quay trở lại dữ dội hơn. Người bệnh dễ mang tâm lý hoang mang, lầm tưởng rằng bệnh trở nặng và ép bản thân phải tăng liều hoặc tiếp tục dùng thuốc. Vòng lặp lại này không chỉ làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ mà còn gây ra những khó khăn rất lớn cho các phác đồ điều trị chuyên sâu về sau.

Xem thêm: Nội soi 2 trong 1: Phát hiện & loại bỏ mầm mống ung thư mà không cần phẫu thuật 

3. Tác dụng phụ toàn thân tích lũy theo thời gian

Khác với những phản ứng dị ứng bùng phát ngay lập tức, tác dụng phụ của việc lạm dụng thuốc dạ dày thường diễn ra âm thầm và tích lũy qua một thời gian dài:

• Đối với nhóm thuốc kháng acid (Antacids – thường gặp dưới dạng các gói gel sữa, hỗn dịch uống hoặc viên nhai cắt cơn rát dạ dày tức thì): Việc dùng kéo dài hoặc quá liều lượng cho phép có nguy cơ cao gây rối loạn tiêu hóa và mất cân bằng điện giải (như tăng nồng độ nhôm hoặc magnesi trong máu). Trạng thái này đặc biệt nguy hiểm đối với những bệnh nhân đang có bệnh lý nền về thận.
• Đối với nhóm thuốc ức chế bơm proton (PPI – thường là các loại viên nang, viên nén mà người bệnh hay dùng trước bữa ăn để giảm tiết dịch vị): Sử dụng PPI trong thời gian dài sẽ làm ức chế môi trường acid tự nhiên, dẫn đến giảm khả năng hấp thu các vi chất thiết yếu như sắt, canxi, magie và vitamin B12. Hậu quả là người bệnh dễ phải đối mặt với nguy cơ thiếu máu, loãng xương, gãy xương và hạ magnesi máu.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng: Việc thay đổi nồng độ pH của dạ dày làm mất đi “hàng rào bảo vệ” tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn có hại sinh sôi, điển hình là tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột nghiêm trọng do Clostridioides difficile (gây tiêu chảy kéo dài, viêm đại tràng giả mạc nguy hiểm,…)

Vết viêm loét dạ dày qua nội soi tiêu hoá do Ths. BS Phan Hà Minh cung cấp

4. Gây sai lệch kết quả chẩn đoán cận lâm sàng

Nhiều bệnh nhân có thói quen uống thuốc dạ dày ngay trước khi đi thăm khám. Hành động này – đặc biệt là việc uống các loại gel sữa kháng acid ngay trước khi nội soi – sẽ làm chất gel bám dính vào niêm mạc, che khuất tầm nhìn của camera, khiến bác sĩ rất khó quan sát để phát hiện tổn thương. Ngoài ra, việc uống thuốc/uống nước sát giờ soi còn làm tăng nguy cơ trào ngược, gây hít sặc nguy hiểm nếu bệnh nhân thực hiện nội soi tiền mê (không đau).

Bên cạnh đó, việc tự ý dùng các thuốc giảm tiết acid (như PPI) kéo dài nhiều tuần trước đó cũng làm lành giả tạo các vết loét, dễ dẫn đến nguy cơ che lấp và bỏ sót các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư dạ dày giai đoạn sớm.

Xem thêm: Phát hiện sớm ung thư đại trực tràng nguyên phát lần 2 nhờ thói quen tầm soát định kỳ 

ThS.BS Phan Hà Minh – Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh khuyến cáo về xét nghiệm HP:

Để kết quả tầm soát vi khuẩn HP qua nội soi hoặc test hơi thở đạt độ chính xác cao nhất, tránh tình trạng âm tính giả, người bệnh nên ngưng các thuốc ức chế tiết acid (PPI) ít nhất 2 tuần và ngưng thuốc kháng sinh ít nhất 4 tuần trước khi thực hiện thăm khám (trừ các trường hợp cấp cứu). 

Đặc biệt lưu ý: Không phải mọi cơn đau vùng bụng đều là đau dạ dày. 

Một số trường hợp đau xuất phát từ rối loạn tiêu hóa chức năng, bệnh lý đại tràng, gan mật hoặc tụy. Nếu tự ý quy chụp và điều trị bằng thuốc đau dạ dày, tình trạng bệnh gốc sẽ kéo dài, không thuyên giảm và dễ sinh ra biến chứng.

Giải pháp an toàn từ Chuyên khoa Nội soi Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh

Sức khỏe hệ tiêu hóa là nền tảng của một cơ thể khỏe mạnh. Thay vì mạo hiểm với những rủi ro khi tự ý dùng thuốc dạ dày để đối phó tạm thời, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa để chẩn đoán đúng bệnh – trị đúng cách.

Thấu hiểu tâm lý e ngại của người bệnh, Chuyên khoa Nội soi Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh tự hào mang đến giải pháp chăm sóc y tế toàn diện, tiện lợi và chất lượng cao:

• Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm: Trực tiếp thăm khám, tư vấn tận tâm và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, giúp trị bệnh tận gốc, an toàn mà không cần lạm dụng thuốc.
• Nội soi tiêu hóa không đau, thiết bị hiện đại: Ứng dụng hệ thống nội soi tân tiến cùng phương pháp nội soi tiền mê (không đau). Quá trình thăm khám diễn ra êm ái, nhẹ nhàng, không gây khó chịu.
• Chẩn đoán chính xác, phát hiện sớm: Hình ảnh nội soi sắc nét giúp đánh giá chính xác các vết loét, vi khuẩn HP và tầm soát hiệu quả mầm mống ung thư đường tiêu hóa.
• Quy trình thăm khám nhanh chóng, khép kín, chuẩn quốc tế AACI (Hoa Kỳ) giúp tối ưu thời gian chờ đợi và sự an toàn cho người bệnh.

Xem thêm: Tham khảo gói tầm soát phát hiện bệnh lý đường tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh 

Tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng Quý khách hàng trên hành trình bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa. Với đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống nội soi tiêu hóa công nghệ cao và phác đồ điều trị chuẩn y khoa, bệnh viện cam kết mang lại hiệu quả trị bệnh tận gốc, an toàn và hạn chế tối đa các biến chứng lâu dài cho bệnh nhân.

Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh – Khám và Điều trị theo chuẩn Quốc tế AACI (Hoa Kỳ) – Luôn vì sức khỏe và an toàn người bệnh!