Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng tại phổi, và một trong những tác nhân đáng sợ nhất gây ra bệnh lý này chính là vi khuẩn Staphylococcus aureus, hay còn gọi là Tụ cầu vàng. Đây là loại viêm phổi do vi khuẩn có độc lực rất cao, bệnh thường diễn biến nhanh, rầm rộ và có nguy cơ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Các chuyên gia hô hấp tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh cảnh báo, sự nguy hiểm của viêm phổi do tụ cầu vàng không chỉ đến từ độc lực của vi khuẩn mà còn từ khả năng kháng kháng sinh, gây nhiều khó khăn cho quá trình điều trị.

1. Nguyên nhân gây Viêm phổi do Tụ cầu vàng

Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Staphylococcus aureus (Tụ cầu vàng). Vi khuẩn này có thể thường trú (tồn tại nhưng không gây bệnh) trên da hoặc trong niêm mạc mũi của khoảng 30% người khỏe mạnh.

Bệnh Viêm phổi bùng phát khi vi khuẩn này xâm nhập vào phổi qua hai con đường chính:

• Hít phải: Người bệnh hít phải vi khuẩn từ đường hô hấp trên (mũi, họng) xuống phổi. Điều này đặc biệt dễ xảy ra khi hệ miễn dịch đường hô hấp bị suy yếu, chẳng hạn như sau khi bị nhiễm Cúm.
• Theo đường máu: Vi khuẩn từ một ổ nhiễm trùng khác trong cơ thể như một vết thương ngoài da (mụn nhọt, viêm da mủ, nhiễm trùng vết mổ, viêm nội tâm mạc…) đi vào máu và di chuyển đến phổi, gây ra các ổ áp xe nhỏ và phát triển thành viêm phổi.

Xem thêm: Gói khám sức khỏe – tầm soát bệnh lý Phổi tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh

2. Biểu hiện của Viêm phổi do Tụ cầu vàng

Không giống như các loại viêm phổi thông thường, viêm phổi do tụ cầu vàng thường khởi phát rất đột ngột, diễn biến nhanh và rầm rộ với các triệu chứng nghiêm trọng:

• Sốt cao, rét run: Sốt 39-40°C, sốt liên tục và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt thông thường.
• Ho dữ dội: Ho ra đờm mủ, đờm có thể có màu vàng đặc. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân có thể ho ra máu.

Kèm theo:

• Khó thở: Nhịp thở rất nhanh, thở gấp, co kéo cơ hô hấp, tím tái môi và đầu chi.
• Đau ngực dữ dội ở bên phổi bị tổn thương, đau nhiều hơn khi ho hoặc hít sâu.
• Người bệnh nhanh chóng rơi vào tình trạng suy kiệt, mệt mỏi, lơ mơ, có thể có biểu hiện của sốc nhiễm khuẩn (mạch nhanh, huyết áp tụt).

Khi có các dấu hiệu này, đặc biệt là sau khi vừa bị cúm, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Xem thêm: Thuyên tắc phổi: bệnh lý nguy hiểm cần được nhận biết sớm

3. Nguy cơ mắc Viêm phổi do Tụ cầu vàng?

Bất kỳ ai cũng có thể mắc viêm phổi do tụ cầu vàng, nhưng một số nhóm đối tượng sau đây có nguy cơ mắc cao hơn hẳn:

• Người vừa nhiễm cúm do virus. Virus cúm làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ đường hô hấp, tạo kẽ hở hoàn hảo cho tụ cầu vàng xâm nhập.
• Người suy giảm miễn dịch: Người già, trẻ sơ sinh, người nhiễm HIV/AIDS, bệnh nhân ung thư đang hóa trị, xạ trị, hoặc người dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Người có bệnh mạn tính: đặc biệt là Đái tháo đường, suy thận, xơ gan, hen suyễn, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)
• Bệnh nhân nằm viện kéo dài: Đặc biệt là những người phải thở máy, đặt ống thông nội khí quản rất dễ mắc viêm phổi bệnh viện
• Người có tổn thương da: Bỏng nặng, có vết mổ, hoặc người tiêm chích ma túy.

4. Top vi khuẩn nguy hiểm: Tụ cầu vàng kháng thuốc

Sự nguy hiểm của Tụ cầu vàng không chỉ nằm ở khả năng tiết ra độc tố mạnh, gây phá hủy và hoại tử mô phổi, mà còn là khả năng kháng kháng sinh của nó.

Vi khuẩn S. aureus được chia làm hai nhóm chính:

1. MSSA (Tụ cầu vàng nhạy cảm với kháng sinh Methicillin): Vẫn có thể điều trị bằng các kháng sinh thông thường nhóm penicillin.
2. MRSA (Tụ cầu vàng kháng kháng sinh Methicillin): Đây chính là chủng vi khuẩn đã kháng lại Methicillin và rất nhiều loại kháng sinh mạnh khác.

Viêm phổi do MRSA cực kỳ nguy hiểm. Khi một bệnh nhân bị Viêm phổi do MRSA, các bác sĩ không thể sử dụng phác đồ kháng sinh thông thường. Việc điều trị trở nên phức tạp hơn, phải sử dụng các kháng sinh đặc trị, đắt tiền, và thời gian điều trị kéo dài. Tỷ lệ tử vong của viêm phổi do MRSA cao hơn đáng kể so với các loại viêm phổi khác.

Xem thêm: Gói khám sức khỏe – tầm soát bệnh lý Phổi tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh

Xem thêm: TP.HCM – Gia tăng các bệnh lý đường hô hấp khi giao mùa

5. Biến chứng Viêm phổi do Tụ cầu vàng gây ra

Với độc lực mạnh, tụ cầu vàng có khả năng phá hủy mô phổi rất nhanh, gây ra các biến chứng nặng nề và có thể đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn:

• Áp xe phổi: Hình thành các ổ mủ lớn bên trong nhu mô phổi.
• Viêm phổi hoại tử: Vi khuẩn tiết ra độc tố (như PVL) gây chết và phá hủy mô phổi, tạo ra các hang trong phổi.
• Tràn mủ – Tràn khí màng phổi: Các ổ áp xe vỡ ra, làm mủ và khí tràn vào khoang màng phổi, gây xẹp phổi và suy hô hấp cấp.
• Nhiễm khuẩn huyết: Vi khuẩn từ phổi đi vào máu và lan ra khắp cơ thể, gây nhiễm trùng ở các cơ quan khác (tim, não, xương, khớp…).
• Sốc nhiễm khuẩn & Suy đa cơ quan: Tình trạng nhiễm trùng toàn thân nghiêm trọng nhất, dẫn đến suy tuần hoàn, suy hô hấp, suy thận… và tử vong.

6. Biện pháp phòng ngừa Viêm phổi do Tụ cầu vàng

Việc phòng ngừa Viêm phổi do Tụ cầu vàng là vô cùng quan trọng.

Một câu hỏi nhiều người quan tâm là liệu có vaccine phòng tụ cầu vàng không?

Hiện nay, chưa có vaccine đặc hiệu được cấp phép để phòng ngừa nhiễm trùng do Staphylococcus aureus.

Tuy nhiên, chúng ta có thể phòng ngừa bệnh một cách gián tiếp nhưng cực kỳ hiệu quả thông qua:

1. Tiêm vacxin Cúm hàng năm: là biện pháp quan trọng nhất. Vì viêm phổi tụ cầu vàng thường là biến chứng xảy ra sau khi bị cúm, việc phòng ngừa cúm sẽ giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng.
2. Tiêm vacxin Phế cầu (Pneumococcus): Mặc dù không phòng được Tụ cầu vàng, nhưng vaccine này giúp bảo vệ phổi khỏi một tác nhân gây viêm phổi phổ biến khác, giảm gánh nặng bệnh tật chung cho hệ hô hấp.

Xem thêm: Gói khám sức khỏe – tầm soát bệnh lý Phổi tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh

Các biện pháp phòng ngừa khác

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay nhanh.
• Vệ sinh vết thương: Giữ sạch và che chắn cẩn thận các vết cắt, vết trầy xước trên da để tránh vi khuẩn xâm nhập.
• Không tự ý dùng kháng sinh, tự ý bỏ thuốc: Người bệnh khi mắc bệnh nên đi thăm khám bác sĩ và uống theo đơn thuốc được kê, tránh tự ý mua thuốc. Việc lạm dụng thuốc kháng sinh, không uống kháng sinh theo phác đồ là nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc như MRSA.
• Xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất, tập thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc nâng cao hệ miễn dịch cơ thể.

Viêm phổi do Tụ cầu vàng là một cấp cứu y tế. Nếu quý khách hoặc người thân có các triệu chứng nghi ngờ, đặc biệt là sốt cao, khó thở nặng sau khi bị cúm, hãy đến ngay các cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao cùng hệ thống xét nghiệm vi sinh hiện đại, giúp chẩn đoán nhanh và chính xác tác nhân gây bệnh, luôn sẵn sàng đồng hành cùng sức khỏe cộng đồng!