Bệnh viêm ruột, hay còn gọi là Inflammatory Bowel Disease (IBD), là thuật ngữ chung để chỉ hai tình trạng chính: viêm loét đại tràng và bệnh Crohn. Đây là những bệnh lý mạn tính và phức tạp, gây viêm ở ruột và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Với người bệnh, các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, suy nhược cơ thể thường xuyên gây nguy cơ suy dinh dưỡng, giảm cơ, thiếu máu, thiếu vi chất dinh dưỡng, loãng xương. Chế độ dinh dưỡng không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn hỗ trợ cơ thể duy trì cân nặng, ngăn ngừa suy dinh dưỡng, và tăng cường khả năng hồi phục khi bệnh bùng phát.

Hình ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

1. Chọn Thực Phẩm Thân Thiện Cho Đường Ruột
Người bệnh viêm ruột cần để ý và duy trì những nguyên tắc dinh dưỡng. Đảm bảo đủ năng lượng, không để bị thiếu cân hay thừa cân, béo phì. Thông thường 30 – 35 kcal/kg cân nặng/ngày.
Thực phẩm đóng vai trò lớn trong việc làm dịu niêm mạc ruột bị viêm. Các loại thực phẩm mềm, dễ tiêu như cháo, súp, khoai tây nấu chín, và bí đỏ thường là lựa chọn tốt. Trái cây không có hạt, như chuối và táo gọt vỏ, cung cấp vitamin và khoáng chất thiết yếu mà không gây kích ứng.

2. Tăng Cường Protein Chất Lượng Cao
Protein rất cần thiết cho cơ thể, đặc biệt là trong quá trình phục hồi. Chất đạm (protein) thông thường 1g/kg/ngày, tăng lên với viêm ruột cấp 1,2 – 1,5g/kg/ngày. Người bệnh nên chọn nguồn protein dễ tiêu hóa như thịt gia cầm, cá, và trứng luộc. Protein từ thực vật như đậu phụ và sữa chua cũng là lựa chọn tốt, tuy nhiên cần chú ý đến khả năng dung nạp cá nhân.

3. Chế Độ Ít Chất Xơ Trong Giai Đoạn Cấp Tính
Mặc dù chất xơ quan trọng cho hệ tiêu hóa, nhưng trong giai đoạn bệnh viêm ruột cấp tính, chất xơ có thể làm tăng kích ứng ruột. Do đó, bệnh nhân nên hạn chế ăn các loại hạt, ngũ cốc nguyên cám, và các loại rau sống. Thay vào đó, các loại rau củ nấu chín kỹ như cà rốt, bí đỏ, và khoai tây là những nguồn chất xơ nhẹ nhàng hơn.

4. Hạn Chế Chất Béo Và Thức Ăn Chiên Xào
Đảm bảo cung cấp đủ chất béo, hạn chế các chất béo xấu, đặc biệt từ đồ chiên và các loại dầu không bão hòa, có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng viêm ruột. Người bệnh nên ưu tiên chất béo từ dầu oliu, dầu hạt lanh, và bơ lạc. Hạn chế tiêu thụ các loại bơ động vật và dầu dừa trong giai đoạn viêm.

5. Chia Nhỏ Bữa Ăn Và Điều Chỉnh Lượng Đường Bột Theo Từng Giai Đoạn Bệnh
Chế độ ăn với số lượng bữa ăn nhỏ và thường xuyên giúp giảm tải cho hệ tiêu hóa. Người bệnh nên điều chỉnh lượng đường bột dựa trên tình trạng hiện tại:

Trong giai đoạn bùng phát: Người bệnh nên ăn những loại tinh bột dễ tiêu hóa, tránh các loại đường bột giàu chất xơ và ăn chậm để tránh làm ruột bị kích ứng.

Trong giai đoạn ổn định: Có thể bổ sung dần các loại đường bột giàu dinh dưỡng như gạo lứt, khoai lang, nhưng vẫn cần theo dõi phản ứng của cơ thể.

Đảm bảo đủ các vitamin và khoáng chất như: Sắt, canxi, vitamin D, Vitamin B12, Acid folic,… Đủ nước và đủ chất xơ trong khẩu phẩn ăn. Trường hợp có hẹp ống tiêu hóa cần hạn chế xơ.

Bên cạnh đó, bữa ăn, cách chế biến và vận động cũng cần lưu tâm. Chia nhiều bữa 5-6 bữa/ngày. Có thể phối hợp thực phẩm bổ sung dinh dưỡng qua đường uống (ONS). Vận động, khuyến khích rèn luyện sức bền và hoạt động thể chất thích hợp.

Tư vấn chuyên môn bài viết từ BS.CKI Nguyễn Vũ Uyên Phương
Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh.