Đối mặt với viêm gan C: những điều nên biết

Khi mới được thông báo là đã nhiễm siêu vi C, chúng ta có thể trải qua nhiều cảm xúc khác nhau: hoảng sợ, giận dữ, buồn rầu, hoang mang. Hoảng sợ vì nghe nói là viêm gan siêu vi C rất dễ đưa đến xơ gan, ung thư gan, mà ung thư gan thì coi như là chết chắc. Rồi giận dữ, giận là không hiểu vì sao mình lại nhiễm phải siêu vi này, không nghĩ được ra lý do nào hết. Rồi buồn rầu vì nghe nói điều trị sẽ mệt mỏi và tốn kém lắm, mà có điều trị được hay không nữa chứ? Và tất cả cảm xúc này, tất cả các câu hỏi mà chẳng biết đâu là câu trả lời thích đáng này, sẽ đưa ta vào cảm giác hoang mang. Hoang mang vì không biết sẽ đối mặt với căn bệnh viêm gan siêu vi C như thế nào? Phải bắt đầu từ đâu?

Tuy nhiên, các cảm xúc này lần lượt đến và cũng sẽ lần lượt đi, nếu chúng ta hiểu rõ hơn về căn bệnh này. Theo ước tính của Tổ Chức Y Tế Thế Giới, có trên 170 triệu người bị viêm gan C mạn tính, vậy có đôi điều bạn nên yên tâm là: 1) căn bệnh này không hiếm tức là sẽ có những nghiên cứu chuyên sâu và những chuyên gia am hiểu về căn bệnh này 2) bạn không phải là người duy nhất phải đối phó với căn bệnh này.

Trước hết, hãy bắt đầu với khái niệm thế nào là viêm gan. Viêm gan là tình trạng tế bào gan bị viêm nhiễm. Nguyên nhân phổ biến nhất của viêm gan là do siêu vi, trong đó phổ biến là siêu vi A, B và C, ngoài ra còn có những siêu vi khác như D, E, F, G… Không những vậy viêm gan còn do nhiều nguyên nhân khác như: uống nhiều rượu bia, do thuốc, do bệnh chuyển hóa hay do bệnh tự miễn.

Tóm lại, viêm gan C do siêu vi C gây ra, sự tồn tại của viêm gan siêu vi C được nhận biết vào thập kỉ 70 của thế kỉ trước khi siêu vi này đã được gọi là ”không A không B”, và được chứng minh vào năm 1989. Siêu vi C lây truyền qua đường máu, tương tự như viêm gan siêu vi B, nhưng hiếm khi lây qua đường tình dục. Bệnh còn xảy ra do tiếp xúc với dịch tiết của người đã nhiễm bệnh. Cũng lưu ý là con đường lây truyền từ mẹ sang con xảy ra chỉ chiếm khoảng 5%.
Một số câu hỏi được đặt ra để làm rỏ hơn về viêm gan siêu vi C và vơi đi sự hoang mang là:

Lây truyền qua đường tình dục của viêm gan siêu vi C có gì đặc biệt không?

Câu trả lời là có. Một số yếu tố làm bệnh viêm gan siêu vi C dễ lây truyền qua đường tình dục hơn, ví dụ: đã có bệnh lây truyền qua đường tình dục trước đó (như giang mai, lậu, mồng gà…), có nhiễm HIV, có nhiều bạn tình, quan hệ tình dục có nguy cơ chảy máu, nam đồng phái luyến ái…
Việc tầm soát bệnh là quan trọng
Tầm soát là cách tốt nhất để biết là có nhiễm bệnh hay chưa. Đa số người bệnh không biết là “Đã nhiễm bệnh”, vì họ vẫn cảm giác khỏe & nhìn bề ngoài vẫn bình thường. Việc phát hiện bệnh sớm rất quan trọng vì giúp điều trị có hiệu quả cao.

Những người nên tầm soát bệnh viêm gan siêu vi C

Câu trả lời là: Tất cả mọi người đều phải được xét nghiệm kiểm tra xem có bệnh hay không, vì hiện nay, chưa có thuốc chủng ngừa cho viêm gan siêu vi C, trong khi con đường lây truyền lại đa dạng. Tuy nhiên, có một số đối tượng cần chú ý tầm soát định kỳ vì tỷ lệ nhiễm bệnh viêm gan siêu vi C rất cao. Ví dụ: tiêm chích ma túy thường xuyên; có từng tiêm chích ma túy trong quá khứ, dù chỉ là 1 lần, hoặc đã xảy ra từ lâu; có nhiễm HIV; có bất thường về chức năng gan qua xét nghiệm máu; hoặc có bệnh gan. Đặc biệt, những người có truyền máu hoặc ghép tạng trước 1992 là đối tượng hàng đầu bị nhiễm siêu vi C.
Người làm công tác y tế, bị kim đâm từ người đã bệnh viêm gan siêu vi C, người nhận máu và tạng từ người hiến vừa mới biết có nhiễm viêm gan siêu vi C, hoặc trẻ có mẹ bệnh viêm gan siêu vi C đều phải làm xét nghiệm kiểm tra.

Viêm gan siêu vi C mạn là gì, biểu hiện ra sao?
Nhiều người, sau đợt nhiễm trùng đầu tiên, bệnh vẫn kéo dài, siêu vi vẫn còn hiện diện trong cơ thể, được gọi là viêm gan siêu vi C mạn tính. Lưu ý là trong viêm gan siêu vi C, tỷ lệ bệnh chuyển sang mạn tính lên đến 75-85%.
Viêm gan siêu vi C mạn gây nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, với tỷ lệ xơ gan lên đến 20%, ung thư gan khoảng 5%. Ngoài xơ gan và ung thư gan, bệnh nhân có thể tử vong vì suy gan cấp. Với khoảng 170 triệu người trên toàn thế giới nhiễm bệnh viêm gan siêu vi C, số lượng người tử vong hàng năm liên quan đến bệnh viêm gan siêu vi C là 350.000 người. Một con số không hề nhỏ!

Hình ảnh ung thư gan trên nền xơ gan

Nhiều trường hợp, viêm gan siêu vi C mạn không có triệu chứng và người bệnh không biết là đã bị nhiễm bệnh, có khi sau nhiễm bệnh 30 năm, triệu chứng mới biểu hiện. Tổn thương gan vẫn diễn ra trong giai đoạn này.

Làm thế nào phát hiện viêm gan C ?
Câu trả lời là: trước hết, phải xét nghiệm AntiHCV trong máu. Nếu AntiHCV dương tính, phải tiến hành định lượng siêu vi (HCV-RNA định lượng) nhằm xác định chính xác số lượng siêu vi. Sau khi xác định số lượng siêu vi, chúng ta cần phải xác định kiểu gen. Có 6 kiểu gen chính: 1, 2, 3, 4, 5, 6
Kiểu gen giúp tiên lượng đáp ứng điều trị. Có một số kiểu gen dễ điều trị hơn, ví dụ: kiểu gen 2 và 3 dễ điều trị hơn 1 và 6. Các quốc gia khác nhau có kiểu gen khác nhau. Ở Việt Nam thường gặp 1 và 6, ít hơn là kiểu gen 2.

Cho con bú có lây truyền bệnh?
Chưa có bằng chứng nào về việc cho con bú sẽ lây truyền bệnh viêm gan C. Do đó, bà mẹ bệnh viêm gan C, sinh con xong, yên tâm chăm sóc bé và vẫn cho bé bú bình thường. Nếu đầu vú bị nứt nẻ, chảy máu, khi đó cần cân nhắc lợi hại giữa cho con bú và không cho con bú. Tốt nhất, phải đến bác sĩ chuyên khoa về gan, khám bệnh và làm xét nghiệm để quyết định cách giải quyết tốt nhất

Nhiễm viêm gan siêu vi C cần làm gì?
Tuyệt đối không hoang mang, lo lắng. Người bệnh cần thực hiện các bước sau đây:
• Phải được tư vấn về diễn tiến & đặc điểm bệnh, phương cách chăm sóc & điều trị tại đúng bệnh viện có bác sĩ chuyên khoa về viêm gan
• Chủng ngừa bệnh viêm gan siêu vi A và B. Mục đích là tránh nhiễm thêm siêu vi khác (đa số người dân sinh ra & lớn lên tại Việt Nam đều đã có tiếp xúc với siêu vi A và thường xét nghiệm Anti HAV sẽ dương tính).
• Điều trị sớm và đúng, nếu có chỉ định.
• Theo dõi khám bệnh định kỳ, làm đúng các chỉ định xét nghiệm theo yêu cầu của bác sĩ chuyên khoa về viêm gan.

Người bệnh xơ gan do viêm gan C mạn tính

Hỗ trợ người bệnh gan
phòng khám Viêm Gan Bệnh viện Vạn Hạnh quy tụ các bác sĩ chuyên về Viêm Gan của Bệnh Viện Đại Học Y Dược TPHCM, Bệnh Viện Nhiệt Đới. Phòng khám ngoài giờ được thành lập từ ngày 20.08.2013, hoạt động vào chiều tối các ngày trong tuần từ 17 giờ đến 20 giờ (thứ tư & chủ nhật không làm)

Để hỗ trợ cho những người đã có bệnh về gan như bệnh viêm gan siêu vi B, viêm gan siêu vi C, bệnh gan do rượu, xơ gan, ung thư gan, gan nhiễm mỡ do rượu & gan nhiễm mỡ không do rượu, bệnh gan tự miễn, tăng men gan chưa rõ nguyên nhân…phòng khám Gan – bệnh viện Vạn Hạnh sẽ mở chương trình Khám & tư vấn miễn phí cho tất cả các đối tượng bệnh nêu trên (không bao gồm các xét nghiệm)
Chương trình Khám & Tư vấn miễn phí về bệnh Gan được tổ chức chỉ trong tháng 10/2013.

Địa điểm: Phòng khám Viêm Gan (Phòng 17), Bệnh Viện Vạn Hạnh

Thời gian: 17 giờ đến 20 giờ mỗi ngày (nghỉ ngày thứ tư & chủ nhật)

Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh 781/B1 Lê Hồng Phong nối dài Q10, TPHCM, Điện thoại: (08 ) 3863 2553

BS. CK1. Nguyễn Thị Lý – Khoa Phòng khám 1

Bệnh viện Đa Khoa Vạn Hạnh